Dữ liệu do Kyodo News thu thập cho thấy, tính đến năm 2024, có hơn 80.000 công dân nước ngoài đang làm việc bán thời gian tại ba chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn của Nhật Bản, trong bối cảnh thiếu lao động do dân số già.
Hiện tại, lao động nước ngoài chiếm khoảng 10% lực lượng lao động bán thời gian tại các chi nhánh của 7 Eleven Japan Co., Lawson Inc. và FamilyMart Co.
Tháng 5 này, đánh dấu 50 năm kể từ khi cửa hàng tiện lợi đầu tiên của Nhật Bản – 7 Eleven đầu tiên khai trương tại Toyosu, Tokyo vào ngày 15 tháng 5 năm 1974.
Các cửa hàng tiện lợi, giờ đây được coi là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của người Nhật, chủ yếu hoạt động 24 giờ một ngày, cung cấp đa dạng các loại thực phẩm và sản phẩm gia dụng, cùng nhiều dịch vụ như giao hàng trọn gói, thanh toán hóa đơn và mua vé sự kiện.
Theo khảo sát của Kyodo News vào tháng 4/2025, 7 Eleven có số lượng nhân viên bán thời gian là người nước ngoài lớn nhất với khoảng 40.000 người, trong khi Lawson có khoảng 24.000 và FamilyMart khoảng 18.000.
Số liệu từ Hiệp hội nhượng quyền thương mại Nhật Bản, bao gồm cả chuỗi Ministop, cho thấy số lượng người nước ngoài làm việc tại các cửa hàng tiện lợi đã tăng 1,4 lần so với 5 năm trước.
Dữ liệu từ ba chuỗi lớn cho thấy trong số khoảng 80.000 lao động nước ngoài, phần lớn là người châu Á đến từ các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam và Nepal. Một trong số đó như Lyu Ling, 37 tuổi, người Trung Quốc, đã làm việc tại nhiều cửa hàng tiện lợi suốt 10 năm qua.
“Ban đầu, tôi không hiểu tiếng Nhật nên quản lý cửa hàng đã giúp đỡ tôi rất nhiều và dần dần tôi đã học được cách nói,” cô chia sẻ từ nơi làm việc hiện tại tại một cửa hàng FamilyMart ở khu mua sắm cao cấp Ginza của Tokyo, nơi nổi tiếng với du khách. Do có nhiều khách sạn trong khu vực, cửa hàng này tiếp đón rất nhiều khách hàng Trung Quốc vào buổi sáng và buổi tối. “Khách hàng rất hài lòng khi chúng tôi có thể giao tiếp với họ bằng tiếng Trung Quốc,” cô nói.
Khoảng 80% nhân viên của cửa hàng là người nước ngoài, điều này cho thấy khó khăn trong việc tuyển dụng lao động Nhật Bản. Một quản lý cửa hàng chia sẻ: “Nếu không có nhân viên nước ngoài, chúng tôi sẽ không đủ người để thay ca.”
Nhiều người nộp đơn làm việc là sinh viên quốc tế, mong muốn nâng cao khả năng tiếng Nhật qua công việc. Với đồng yên yếu khuyến khích du khách nước ngoài đến Nhật Bản nhiều hơn, các công ty hy vọng rằng việc thuê nhân viên nước ngoài sẽ cải thiện khả năng giao tiếp với lượng khách hàng ngày càng tăng.
Tuy nhiên, mặc dù đã đạt cột mốc 50 năm, số lượng cửa hàng tiện lợi trên toàn quốc vẫn ổn định ở mức khoảng 58.000 cửa hàng kể từ năm tài chính 2018. Các công ty hiện đang tìm cách thích ứng với xã hội Nhật Bản đang thay đổi. Một người trong ngành cho biết: “Chúng ta không còn ở thời đại cạnh tranh về số lượng cửa hàng mà là làm thế nào để nâng cao giá trị tại mỗi cửa hàng.”
Cơ hội và thách thức cho người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản
Trong số hơn 80.000 người nước ngoài hiện đang làm việc bán thời gian tại các cửa hàng tiện lợi ở Nhật Bản, có một tỷ lệ đáng kể là người Việt Nam. Đây là một xu hướng ngày càng phổ biến trong bối cảnh Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng do già hóa dân số. Việc người Việt Nam chọn Nhật Bản làm nơi làm việc không chỉ giúp giải quyết vấn đề lao động mà còn mang lại nhiều lợi ích cho cả hai bên nhờ vào sự tương đồng về văn hóa và giá trị sống.
Xu hướng làm việc tại Nhật Bản
Việc người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản không chỉ giúp họ nâng cao kỹ năng và kinh nghiệm mà còn mở ra cơ hội học hỏi và trải nghiệm văn hóa mới.
Để giảm thiểu xung đột văn hóa giữa người Việt Nam và Nhật Bản trong quá trình làm việc và sinh sống, cần chú trọng vào các yếu tố sau:
Học tiếng Nhật: Tiếng Nhật là chìa khóa quan trọng để hòa nhập và hiểu biết văn hóa Nhật Bản. Việc nâng cao khả năng giao tiếp bằng tiếng Nhật sẽ giúp người lao động Việt Nam dễ dàng thích nghi và làm việc hiệu quả hơn.
Hiểu văn hóa và phong tục Nhật Bản: Tìm hiểu và tôn trọng các quy tắc, phong tục và giá trị văn hóa của Nhật Bản sẽ giúp tạo nên môi trường làm việc hòa hợp và thân thiện hơn.
Tăng cường giao lưu và hợp tác: Tổ chức các buổi giao lưu, hội thảo văn hóa và hoạt động nhóm giữa người lao động Việt Nam và Nhật Bản để tăng cường sự hiểu biết và hợp tác lẫn nhau.
Hỗ trợ từ các tổ chức: Các tổ chức và hiệp hội có thể đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, hỗ trợ về pháp lý và tư vấn cho người lao động Việt Nam khi gặp khó khăn trong quá trình làm việc tại Nhật Bản.
Tương lai hợp tác
Sự hợp tác giữa người lao động Việt Nam và Nhật Bản không chỉ giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động mà còn góp phần xây dựng một môi trường làm việc đa văn hóa, phong phú và năng động. Với sự tương đồng về giá trị văn hóa, sự chăm chỉ và tinh thần học hỏi, người Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế và xã hội của Nhật Bản.
Tham khảo: Kyodo news.
日本のコンビニで働く外国人は8万人を超える
Kyodo Newsが収集したデータによると、2024年現在、日本の主要なコンビニエンスストア3社でパートタイムとして働く外国人労働者は8万人を超えており、これは高齢化による労働力不足の中で続いている傾向です。
現在、7 Eleven Japan Co.、Lawson Inc.、およびFamilyMart Co.の各店舗において、外国人労働者はパートタイム労働力の約10％を占めています。
今年5月は、日本で初めてのコンビニエンスストアである7 Elevenが1974年5月15日に東京の豊洲で開業してから50年を迎えます。
コンビニエンスストアは、今や日本人の日常生活に欠かせない存在となっており、主に24時間営業し、様々な食品や家庭用品を提供するだけでなく、宅配便、公共料金の支払い、イベントチケットの購入など多岐にわたるサービスも提供しています。
2025年4月のKyodo Newsの調査によると、7 Elevenは約4万人の外国人パートタイム従業員を擁しており、Lawsonは約2万4千人、FamilyMartは約1万8千人です。
日本フランチャイズチェーン協会のデータによると、Ministopを含む全体で、コンビニエンスストアで働く外国人の数は5年前と比べて1.4倍に増加しました。
3大チェーンからのデータによれば、約8万人の外国人労働者のうち、大部分が中国、ベトナム、ネパールなどのアジア諸国から来ています。その中の一人である中国人のリュウ・リンさん（37歳）は、過去10年間で多くのコンビニエンスストアで働いてきました。
「最初は日本語が分からなかったので、店長にとても助けられました。そして徐々に日本語を覚えました」と、現在の勤務先である東京の高級ショッピング地区銀座にあるFamilyMartの店舗から彼女は語りました。このエリアには多くのホテルがあり、朝と夜には中国人のお客様が多く訪れます。「お客様は私たちが中国語で対応できることにとても満足しています」と彼女は言いました。
店舗の従業員の約80％が外国人であり、これは日本人労働者の採用が難しいことを示しています。ある店舗のマネージャーは「外国人従業員がいなければ、シフトを回すのに十分な人手が確保できません」と述べています。
多くの応募者は日本語能力を向上させることを目的とした留学生です。円安により日本を訪れる外国人観光客が増加する中、企業は外国人従業員を雇うことで増加する国内顧客とのコミュニケーション能力を向上させることを期待しています。
しかし、50周年を迎えたものの、全国のコンビニエンスストアの数は2018年度以降、約58,000店舗でほぼ変わっていません。各企業は、変化する日本社会に対応する方法を模索しています。業界関係者は「今や店舗数の競争の時代ではなく、各店舗の価値をいかに向上させるかが重要です」と述べています。
ベトナム人が日本で働くことの機会と課題
日本のコンビニエンスストアで現在パートタイムとして働いている8万人以上の外国人の中で、ベトナム人の割合はかなり高いです。これは、日本が高齢化による深刻な労働力不足に直面している中で、ますます一般的になっている傾向です。ベトナム人が日本を働き先として選ぶことは、労働力問題の解決に寄与するだけでなく、文化や価値観の類似性から両国にとって多くの利益をもたらします。
ベトナム人が日本で働くことの機会と課題
日本のコンビニエンスストアで現在パートタイムとして働いている8万人以上の外国人の中で、ベトナム人の割合はかなり高いです。これは、日本が高齢化による深刻な労働力不足に直面している中で、ますます一般的になっている傾向です。ベトナム人が日本を働き先として選ぶことは、労働力問題の解決に寄与するだけでなく、文化や価値観の類似性から両国にとって多くの利益をもたらします。
将来の協力
ベトナム人労働者と日本の協力は、労働力不足の解消に貢献するだけでなく、多文化で豊かで活気のある職場環境の構築にも寄与します。文化的価値観の類似性、勤勉さ、学ぶ意欲を持つベトナム人は、今後も日本の経済と社会の発展に重要な貢献を続けることでしょう。
参考：共同通信。
