Nhân ngày Môi trường Thế giới 5/6, Trưởng Đại diện Chương trình Phát triển LHQ, Quỹ Nhi đồng LHQ và Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam đã kêu gọi hành động nhằm khôi phục bầu trời xanh và không khí trong lành, bảo vệ sức khoẻ cộng đồng.
Theo cuộc khảo sát thường niên của IQAir, Việt Nam là quốc gia ô nhiễm cao thứ 2 trong khu vực ASEAN và có chất lượng không khí kém thứ 22 trên toàn cầu. Thủ đô Hà Nội đứng hạng 8 trong số các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Xử lý nguồn ô nhiễm không khí để bảo vệ và nâng cao sức khỏe, tăng cường phát triển và nâng cao năng suất là mục tiêu của các cơ quan Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam nhân Ngày Môi trường Thế giới 5/6 năm nay.
Ô nhiễm không khí đang làm giảm tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam 1,4 năm và gây ra khoảng 70.000 ca tử vong mỗi năm. Chất lượng không khí kém là nguy cơ lớn đối với sức khỏe, tương tự như hút thuốc lá. Trẻ em dưới 5 tuổi, người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch và những người làm việc ngoài trời là những nhóm người có nguy cơ cao bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí.
Ô nhiễm không khí trong nhà cũng là một nguyên nhân chính gây ra bệnh tật và tử vong, đặc biệt ảnh hưởng đến trẻ em dưới 5 tuổi và phụ nữ. Nghiên cứu trên 15.000 trẻ em tại TP. Hồ Chí Minh đã chỉ ra mối liên hệ giữa các triệu chứng đường hô hấp và chất lượng không khí kém trong nhà do hút thuốc thụ động và nấu ăn bằng than, củi hoặc dầu hỏa.
Ô nhiễm không khí làm giảm năng suất lao động, tác động tiêu cực đến nông nghiệp, du lịch và đầu tư quốc tế, gây thiệt hại cho các di sản văn hóa và làm suy thoái hệ sinh thái. Ngân hàng Thế giới ước tính ô nhiễm không khí gây thiệt hại xã hội và kinh tế cho Việt Nam lên đến hơn 13 tỉ USD mỗi năm, tương đương 4% GDP.
Tuy nhiên, việc tăng cường hành động để giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí sẽ mang lại nhiều lợi ích, bao gồm góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống. Mọi người có thể bảo vệ bản thân và gia đình khỏi ô nhiễm không khí bằng các biện pháp cá nhân, nhưng cần nhận thức rằng các biện pháp này không phải ai cũng tiếp cận được, đặc biệt là những người làm việc ngoài trời.
Giải quyết ô nhiễm không khí đòi hỏi thay đổi ở cấp chính sách, công nghiệp và xã hội. Chính phủ Việt Nam đã đặt ra các mục tiêu hành động đầy tham vọng về biến đổi khí hậu, như cam kết đạt mức phát thải carbon bằng 0 vào năm 2050 và tham gia Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP).
Các chiến lược hiệu quả đã được thực hiện ở nhiều quốc gia bao gồm tăng cường giám sát, dự báo và cung cấp thông tin về chất lượng không khí cho công chúng, bảo vệ trẻ em và những người dễ bị tổn thương, giảm số lượng phương tiện trên đường, điện khí hóa giao thông công cộng và khuyến khích sử dụng xe điện. Ngoài ra, cần tăng cường quản lý chất thải, hỗ trợ các hộ gia đình tiếp cận năng lượng sạch hơn và loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch.
Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để tăng cường hành động thông qua các luật và chính sách mới nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí và bảo vệ môi trường một cách hiệu quả hơn.
Học hỏi Nhật Bản trong giảm ô nhiễm không khí
Chất lượng không khí giữa các thành phố lớn ở Việt Nam và Nhật Bản có sự khác biệt rõ rệt. Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong danh sách các thành phố ô nhiễm nhất trên thế giới, lần lượt xếp hạng 8 và 10. Điều này phản ánh tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại Việt Nam, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế. Ngược lại, các thành phố lớn của Nhật Bản như Tokyo và Kobe lại nằm trong số những thành phố có chất lượng không khí tốt hơn, lần lượt xếp hạng 28 và 27 trên toàn cầu. Sự khác biệt này cho thấy Nhật Bản đã có những biện pháp hiệu quả trong việc kiểm soát và cải thiện chất lượng không khí.
Để giảm bớt ô nhiễm môi trường và nguồn nước tại Việt Nam, các biện pháp của Nhật Bản có thể được áp dụng. Một số đề xuất bao gồm tăng cường giám sát và cung cấp thông tin về chất lượng không khí, giúp người dân có biện pháp bảo vệ sức khỏe kịp thời. Việt Nam cần phát triển hệ thống giám sát chất lượng không khí rộng khắp và cung cấp thông tin chi tiết đến người dân. Ngoài ra, khuyến khích sử dụng xe điện và phát triển hệ thống giao thông công cộng điện khí hóa sẽ giúp giảm thiểu lượng khí thải từ phương tiện giao thông. Cùng với đó, việc hạn chế đốt rác, tăng cường tái chế và cải thiện hệ thống quản lý rác thải cũng sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm không khí từ các bãi rác.
Đẩy mạnh việc sử dụng năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và gió, giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch cũng là một biện pháp quan trọng. Bên cạnh đó, tăng cường giáo dục cộng đồng về tác hại của ô nhiễm môi trường và khuyến khích các hành vi thân thiện với môi trường sẽ nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân. Cuối cùng, việc ban hành và thực thi các quy định nghiêm ngặt về phát thải công nghiệp, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, sẽ giúp kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm môi trường một cách hiệu quả. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam.
Tham khảo: Thanh Niên.
Biên tập: Kennet Team.
Tin bài liên quan
